Inzicht 4 min lezen

Waarom organisaties vastlopen terwijl iedereen hetzelfde doel lijkt te hebben

Iedereen werkt aan hetzelfde doel, toch lopen organisaties vast. Organisatiefilosoof Ben Kuiken laat zien waarom, en wat leiders daarvan kunnen leren.

Mensen steken vanuit verschillende richtingen een druk kruispunt over, van bovenaf gezien

Samenwerken, verbinden en gezamenlijke doelen nastreven. Het klinkt vanzelfsprekend. Toch ontstaan juist binnen organisaties regelmatig conflicten, misverstanden en weerstand. Hoe komt dat? En wat kunnen leiders daarvan leren?

Vrijwel iedere organisatie heeft een missie. Medewerkers werken aan een gezamenlijk doel, teams worden aangemoedigd om elkaar te versterken en leidinggevenden benadrukken het belang van samenwerking en verbinding. Maar achter die woorden schuilt een ingewikkeldere werkelijkheid.

Hebben medewerkers eigenlijk wel hetzelfde doel? En bedoelt iedereen hetzelfde wanneer het gaat over kwaliteit, verantwoordelijkheid of succes?

Eén organisatie, verschillende werkelijkheden

Neem een ziekenhuis. Iedereen is het erover eens dat goede zorg belangrijk is. Maar wat betekent goede zorg precies?

Voor een arts kan dat betekenen dat iedere patiënt de best mogelijke behandeling krijgt. Voor een bestuurder speelt ook de financiële houdbaarheid een rol. Een verpleegkundige kijkt misschien vooral naar persoonlijke aandacht en voldoende tijd voor patiënten. Niemand heeft per definitie ongelijk, en toch kunnen deze perspectieven behoorlijk botsen.

In commerciële organisaties gebeurt hetzelfde. De verkoopafdeling wil groeien, finance wil kosten beheersen en HR wil investeren in medewerkers. Iedereen werkt voor dezelfde organisatie, maar kijkt vanuit een ander belang naar de werkelijkheid.

De verborgen strijd achter samenwerking

Volgens organisatiefilosoof Ben Kuiken moeten we organisaties niet alleen bekijken als structuren met duidelijke doelen. Het zijn vooral mensen die voortdurend betekenis geven aan wat er gebeurt. En die betekenissen verschillen.

Wat de één ziet als noodzakelijke verandering, ervaart de ander als een bedreiging. Wat een directie presenteert als een strategische keuze, kan op de werkvloer worden gezien als een bezuiniging. Juist daar ontstaat weerstand. Niet per se omdat medewerkers tegen verandering zijn, maar omdat zij de situatie anders interpreteren.

Dat maakt organisatieverandering ingewikkelder dan het presenteren van een nieuwe strategie of het organiseren van een bijeenkomst.

Misschien stellen we de verkeerde vragen

Wanneer samenwerking moeizaam verloopt, zoeken organisaties vaak naar praktische oplossingen: nieuwe afspraken, een andere structuur, extra overleg of een training. Maar wat als het probleem niet in de structuur zit? Wat als medewerkers fundamenteel anders denken over wat belangrijk is?

Dan helpt het om andere vragen te stellen:

  • Wat verstaan we eigenlijk onder succes?
  • Welke belangen spelen er binnen onze organisatie?
  • Wie bepaalt wat belangrijk is?
  • Welke waarden liggen aan onze keuzes ten grondslag?
  • En durven we daarover echt met elkaar in gesprek te gaan?

Deze vragen leiden misschien minder snel tot een concreet actieplan, maar ze kunnen wel helpen om de werkelijke oorzaak van spanningen zichtbaar te maken.

Anders kijken naar leiderschap

Voor leidinggevenden ligt hier een uitdaging. Leiderschap draait niet alleen om richting geven en mensen meenemen in veranderingen. Het vraagt ook om het herkennen van verschillende belangen, het bespreekbaar maken van tegenstellingen en het durven onderzoeken van vanzelfsprekendheden.

Soms begint vooruitgang niet met een nieuw antwoord, maar met een betere vraag.

Ben Kuiken: een andere kijk op organisaties

Organisatiefilosoof en spreker Ben Kuiken helpt organisaties, bestuurders en professionals om anders te kijken naar samenwerking, leiderschap en organisatievraagstukken. Hij schreef onder meer De Organisatiefilosoof en Fuck de regels.

Met filosofische inzichten en herkenbare voorbeelden daagt hij zijn publiek uit om bestaande overtuigingen kritisch te onderzoeken. Niet door kant-en-klare oplossingen te presenteren, maar door vragen te stellen die nieuwe inzichten opleveren.

Dit artikel is gebaseerd op de ideeën van Ben Kuiken. In zijn nieuwsbrief schrijft hij uitgebreider over de organisatie als strijd van interpretaties, over waarden en over morele dilemma’s. Lees meer op benkuiken.nl.

Ben Kuiken boeken als spreker?

Benieuwd hoe een filosofische blik kan bijdragen aan leiderschap, samenwerking en verandering binnen jouw organisatie? Ontdek de mogelijkheden voor een lezing van Ben Kuiken via SprekersburO.